Nedir.Org *
Sponsorlu Bağlantılar
GANGSTAR

Sinirsel Sistem Nedir

Sponsorlu Bağlantılar

Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle
Nöronlar 
Uyarılma , uyarıyı değerlendirme , uyarıyı taşıma (iletme) ve diğer hücreleri uyarma Yeteneği vardır. Sinir sisteminin esas hücreleridir. 
Uyarıyı alma : Kimyasal veya fiziksel etkilerle dendrıt , hücre gövdesi ve ranvier boğumlarından olur. 
Uyarıyı İletme (taşıma) : Elektriksel etkiyle gerçekleşir.
Uyarma : Kimyasal olarak gerçekleşir.

Morfolojilerine göre üçe ayrılır.
1-Uni polar (tek kutuplu) :  Daha çok omurgasızlarda , omurgalılarda embriyonal gelişiminde görülür. 
2-Bi polar (iki kutuplu) :  Kulakta (korti organında) duyma , burunda koklama , retinada ve sinir  merkezinde görülür. 
3-Multi polar (çok kutuplu) : Sinir sisteminin çoğu hücreleri böyledir. 
-          Uni polar ve bi polar nöronlar sensorik (duyu nöronu)karakterindedir. 
-          Multi polar nöronlar ise ara ve motor nöronları karakterindedir.

Görevlerine göre nöronlar üç çeşittir.
1-Duyu nöronları:Reseptörlerden aldığı uyarıları ara nöronlar taşıyan nöronlardır. 
2-Ara nöronlar: Duyu nöronlarından aldıkları uyarıları değerlendirip ilgili davranışın oluşması için efektörle ilgili motor nöronlara aktaran ve M.S.S yi oluşturan nöronlardır 
3-Motor nöronlar:Ara nöronlardan aldıkları uyarıları ilgili efektörlere taşıyan nöronlardır

2-Nöroglia  Hücreleri
Nöronların beslenmesi .
Artık maddelerin uzaklaştırılması .
Nöronların izolasyonu ve İmpulsların düzenli iletimi .
Nöronların desteklenmesi .
Sistemin toksin ve mikro organizmalara karşı korunması .
Dokusal dejenerasyonda dejenere olan bölgenin doldurulması ve yamanmasında .
Merkezi sistemde nöronlarda miyelin kınını oluşturma (beyin ve omurilik ak  maddesinde) rol oynar.

3-Schwann  Hücreleri
Periferik sinirlerde miyelin kınını oluşturmak.
Miyelin sinirlerde aksonu kuşatmak.
Periferik aksonların İşlevliliğinin devamını sağlarlar.
Periferik sinirlerde aksonların yaşamı ve fonksiyonlarının devamı için zorunludur.
Periferik sinirlerde aksonların regenerasyon’ unu sağlar.
Nörilemmayı meydana getirir.

Miyelin  Kını
Aksonlarda izolasyonu sağlayarak uyartı iletim hızını arttırır.
Miyelinsiz nöronlarda aksonlar schwann hücreleri ile örtülüdür.
Nörona ait oluşum değildir.
Ranvier boğumlarında bulunmaz.
Merkezi sistemde glia hücreleri perifer sistemde schwann hücreleri oluşturur.
Merkezi sinir sisteminin çoğu hücreleri ve otonom sisteminin postganglionik nöronları  miyelinsizdir.
Miyelin izolasyon görevi gördüğü için impulsun iletimi ranvier boğumları arasında sıçramalarla (Saltotorik) gerçekleşir ve ileti hızı artar.
Nöronlarda enerji tasarrufu sağlar.

Miyelin  Kınını  Taşıyan  Yapılar 
1-Somatik sinirler 
2-merkezi sinir sisteminin bazı hücreleri 
3-Otonom sistemin preganglionik nöronları

İmpuls  Oluşumu ve İletimi

Sinir Hücresi Uyarıldığında (İmpuls oluştuğunda),
O2 tüketimi artar.            
Glikoz tüketimi artar.       
CO2 artar.
Isı artar.
Na iyonları hücre içerisine alınır.              
ATP tüketimi artar.
K iyonları hücre dışına çıkar.
 
Uyarılan sinir hücresinde elektriksel polarizasyonda gerçekleşen değişimler:

Sinir telinden geçen impuls sayısı 
1-Uyartının  kuvveti                      
2-Uyartının  şiddeti  
3-Uyartının  tekrarlanma  sıklığı   
4-Uyartının süresine..................... bağlıdır
 
İmpulsun  hızı 
1-Aksonun miyelinli olup olmaması (Miyelinli sinirlerde daha hızlı) 
2-Ranvier boğum sayısı (Sayı azaldıkça hız artar) (Arasındaki mesafe arttıkça hız artar.) 
3-Akson çapı (Çap büyüdükçe hız artar.) 
NOT :   Ranvier boğumları arasındaki mesafenin uzaması iletimi hızlandırır.
 
İmpulsların Özelliği ve Sonuçları (Etkileri)

Eşik şiddeti altındaki uyarılar sinirde tepki oluşturmaz.
Eşik şiddetindeki uyartı sinirde bir veya birkaç impuls oluşturur. Bu impulslar sinir boyunca ilerler. İmpulslar sinapsları geçse bile efektör yapıda tepki zayıf ve bölgesel olur.
Eşik şiddetinden fazla uyarı sinirde

İmpuls sayısının artmasına
Sinapstan geçen impuls sayısının artmasına
Tepkinin şiddetinin artmasına
Daha fazla efektörle cevap verilmesine neden olur.

Uyartının şiddeti impulsun hızını ve etkisini değiştirmez.
Uyartının şiddeti oluşan impuls sayısıyla doğru orantılıdır.
İmpuls sayısı uyartının şiddeti ve süresine bağlıdır.
Uyartının şekli (Kimyasal veya Fiziksel) impuls özelliklerini  etkilemez.
İmpuls sinapslardan daha yavaş geçer.(Kimyasal yol)
İmpulsların sinapslarda engellenmesi veya desteklenmesi (kolaylaştırılması) diğer sinapslarla salgılanan nörotransmiter maddeler veya kimyasal alıcılarla olur.
Farklı resöpterlerden alınan farklı uyaranlar sinir hücrelerinde aynı mekanizma ile taşınır.

Tepkinin Derecesinde

Nöronların sayısı                          
Dizilişleri
İmpuls sayısı                               
Uyartı süresi
Nöronlar arasındaki bağlantı sayısı önemlidir.

A-Difüz (Ağsı) Sinir Sistemi
Hidralarda görülür. İlk özelleşmiş sinir sistemidir.
İlk özelleşmiş hücreler (Nöronlar) bu sistemde görülür.
Merkezileşme yoktur. Tek tip nöronlardan oluşur. Ancak getirici  götürücü roller üstlenir.
Nöronlar arası sinaps bölgesi  bulunmaz., impuls hücreden hücreye fiziksel  temas bölgelerinden geçer.
İmpulslar hücreler arasında zayıflayarak taşınır.
Uyartının şiddeti önemlidir. Zayıf uyarana lokal şiddetli uyarana genel tepki verirler.
Anlamlı tepkiler yoktur. Değişik uyarana tek tip tepki verirler.
Tepki tüm vücut a verilir. (Uzaklaşma , Trikositlerin açılması vb.)
Nöronlarda impuls her yönde iletilir. (Uyartı vücudun her yönüne yayılır.)

B-Radyal (Halkasal) Sinir Sistemi 
Medüzlerde görülür.
Halkasal ve ışınsal olarak bağımsız organize olan iki sistemden oluşur.
Ektodermal sistemle beslenme sağlanır. (Multipolar nöronlar.)
Işınsal ve radyal sistemle ritmik hareket sağlanır. (Bipolar nöronlar.)
İlk sinaps oluşumu bu canlılarda görülür ve iletim (impuls) tek yönde iletilir.
Beslenme ve hareket birbirinden bağımsız şekilde gerçekleşebilir.
Merkezi sinir sistemi bulunmaz.

C-İp Merdiven  Sinir  Sistemi 
Planariyalardan itibaren tüm organizmalarda görülür.
Organizmanın  ventral (karın) bölgesinde yer alır.
Sistem sağ ve sol iki sinir kordonu ve bunları enine bağlayan sinirlerden oluşur.
Baş bölgesinde merkezi ganglion (beyin görevi görür) ve her halkada bir çift ganglion bulunur. (omurilik görevi görür.)
Reseptör ve efektörler gelişkindir. Bu nedenle sinir sisteminde ilk kez nöronlar yapı ve işlevsel olarak duyu, ara ve motor nöronları şeklinde organize olmuşlardır.
İlk merkezileşme bu sistemle başlar.
İlk öğrenme bu sistemle başlar.
İlk anlamlı tepkiler (uyarıya göre değişen) bu sistemle ortaya çıkar.
Baş ganglion unun (beyin işlevli) diğer gangliyonlara (omurilik işlevli) baskınlığı omurgalıların beyninin omuriliğe baskınlığına göre daha azdır.

Omurgalılarda  Merkezi  Sinir  Sisteminin Karşılaştırılması
Koklama lobu memelilere doğru beyindeki oranı küçülür.
Orta beyin memelilere doğru  beyimdeki oranı küçülür.
Ön beyin memelilere doğru büyür.
Arka beyin memelilere doğru büyür.
Beyinin vücuda oranı memelilere doğru büyür.
Ön beyin balıklarda tek diğer omurgalılarda iki parçadır.
Ön beyin girintileri memelilerde görülür.
Nasırlı cisim memelilerde görülür.
Beyincik En gelişkin şeklini memelilerde almıştır.
Beyin üçgeni sürüngen , kuş ve memelilerde görülür.
Beyinciğin beyne oranı en fazla kuşlarda görülür.
En fazla beyin kıvrımı insandadır.
Beyinin;  omuriliğe  ve vücuda oranı en fazla insandadır.
Memelilerde gelişkin ve kıvrımlı korteks görülür.

A)Ön beyin : 
I-Uç  beyin
Koklama lobu ve beyin yarım kürelerinden oluşur.
Beyin yarım küreleri Rolando yarığı ile önden arkaya doğru ayrılmıştır.
Rolando yarığının önünde duyu arkasında ise motor merkezleri bulunur.
Merkezlerin kapladığı alan kas faaliyeti ve duyusal yoğunlukla ilgilidir.

Örn:El,  dudak, yüz ile ilgili alanlar fazla, sırt, bel, kol ile ilgili alanlar azdır.

Dış yüzeyine korteks denir ve (memelilerde görülür) Nöron övdelerinden oluşur.
İç kısmı aksonlardan meydana gelir ve medulla adı verilir.
Yarım kürelerin içinde 1. ve 2. karıncıklar bulunur.
Yarım küreler beyin üçgeni ve nasırlı cisimle birbirine bağlantılıdır.
Yarım küreler vücudu çapraz kontrol ederler.
Bu bölgede görme, işitme, koklama, tadma, istemli hareketler,konuşma, yazma, anlama, zeka,hafıza  gibi mental yetenekler bulunur.
Beyin yarım küreleri çıkarılan canlı yaşar ancak;dış uyarılara tepkisiz,hafızasız ve iradesizdir.
Düşünerek ve isteyerek yaptığımız her davranışın merkezi buradadır.
Uyku halinde işlevsizdir.

Not: Beyin yarım küresi çıkarılmış kuşlarda görülen sonuç:

İtilirse yürür.                                     
Ağzına yiyecek konursa yer.
Havaya atılırsa uçar.                                        
Önüne yiyecek konursa aç olsada yemez.

II-Ara beyin
Beyin yarım küreleri arasında yer alır.
3. karıncığın duvarlarından meydana gelir.
Karıncığın yan duvarları thalamus, tabanı hipothalamus, tavanı ise epithalamus tur.

a-Epithalamus:
Bazı sürüngenlerde üçüncü gözü oluşturur.
Kuş ve memelilerde salgı bezi olarak gelişir.

b-Hipothalamus:
Otomatlaşmış işlevleri yönetir.
Evrimsel süreçte fazla değişmemiştir.
Denetlemeyi sinirsel veya humoral gerçekleştirir.

Denetlediği önemli işlevler: 
-Vücud ısısı-Su dengesi  -İştah- Karbonhidrat  metabolizması  - yağ metabolizması -Uyku ve uyanıklık-Heyecan  -Kızgınlık -Korku-Seksüel  istek  -İç salgı isteminin denetlenmesi            

Otonom sistemin denetlenmesinde rol oynar.

c-Thalamus:
Koklama hariç bütün duyuların toplandığı yerdir.
Dokunma ,ısı  ve acı ile ilgili duyular thalamus ta değerlendirilir.
Gelen duyular iyi, kötü, hoş,  güzel  gibi özelliklerle değerlendirdikten sonra korteksteki ilgili merkeze iletilir.
Korku, sevinç, tasa, üzüntü, ceza gibi hissi duyguları etkiler.
Görsel yataklar olarakta adlandırılır.

B) Orta  beyin
Ön ve arka beyin arsında pons un  önünde bulunur.
Görme ile ilgili refleks merkezlerini taşır.(Işık karşısında göz bebeklerinin hareketi.)
İşitme ile ilgili refleks merkezlerini ta

Sinirsel Sistem Resimleri

Sinirsel Sistem Sunumları

Sinirsel Sistem Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Sinirsel Sistem Ek Bilgileri

Bu yazıya sende yeni bilgi ekleyerek gelişmesine yardımcı olabilirsin..

Sponsorlu Bağlantılar
Yazı İşlemleri
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)

Bir şey Unutmadın mı ?

Bizi sonra tekrar bulmak için sitemizi aşağıdan beğenmelisin